مىپردازيم . در كافى شريف سند به حضرت صادق - عليه السلام - رساند ، قَالَ : « قَالَ أَمِيرُالْمُؤمِنِينَ عليه‌السَّلام : إِيَّاكُمْ وَالْمِراءَ وَالْخُصُومَةَ ؛ فَإِنَّهُمَا يُمْرِضَانِ الْقُلُوبَ عَلَى الإِخْوَانِ وَيَنْبُتُ عَلَيْهِمَا النِّفَاقُ » « 1 » . « برحذر باشيد از جدال و خصومت در مقال ، كه آنها قلوب را مريض مىكنند نسبت به برادران ، و ريشهء نفاق هستند كه نفاق روى آنها مىرويد » . و في الكافى أيْضاً عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّه - عليه السلام - قَالَ : « إِيَّاكُمْ وَالْخُصُومَةَ ؛ فَإِنَّهَا تَشْغَلُ الْقَلْبَ وَتُورِثُ النِّفَاقَ وَتَكْسِبُ الضَّغَائِنَ » « 2 » . « برحذر باشيد از مخاصمه ؛ زيرا كه آن قلب را مشغول مىكند ، و باعث نفاق و دورويى مىشود ، و كينه در دل ايجاد مىكند » . وَفيهِ أَيْضاً عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّه - عليه السلام - قَالَ : « قَالَ جَبْرَئِيلُ لِلنَّبِيِّ صلّى اللَّه عليه وآله : إِيَّاكَ وَمُلَاحَاةَ الرِّجَالِ » « 3 » . « فرمود حضرت صادق - عليه السلام - كه جبرئيل به پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله - گفت : " برحذر باش از جدال و گفتگو به طريق مخاصمه با مردم " » . اما بيان آن‌كه مراء و خصومت در مقالْ قلب را مريض مىكند و انسان را به دوستان بدبين مىكند و نفاق در دل مىروياند ، آن است كه پيش از اين مذكور شد كه اعمال ظاهريه را در باطن و دل آثارى است متناسب با آنها « 4 » ؛ و اكنون گوييم كه اعمال سيّئه تأثيرش در قلب بسيار زودتر و شديدتر است ؛ زيرا كه انسان چون وليدهء عالم طبيعت است و قواى شهوت و غضب و شيطنت با او قرين و متصرف در او هستند - چنانچه در حديث وارد است : « إنَّ الشَّيْطانَ يَجْري مَجْرَى الدَّمِ مِنْ بَني آدَمَ » « 5 » - لهذا وجههء قلب به

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 300 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب المراء و الخصومة ومعاداة الرجال » ، حديث 1 . ( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 301 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب المراء و الخصومة ومعاداة الرجال » ، حديث 8 . ( 3 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 301 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب المراء و الخصومة ومعاداة الرجال » ، حديث 6 . ( 4 ) - ر . ك : صفحه 22 و 139 و 266 . ( 5 ) - « شيطان همچون خون در تن فرزندان آدم است » . ( بحار الأنوار ، ج 60 ، ص 268 ، حديث 154 ؛ المسند ، احمد بن محمد بن حنبل ، ج 10 ، ص 506 ، حديث 12530 ، با اندكى تفاوت )